Posts

Jeevan : मूर्तिमंत खलनायक

Image
  सिनेमाच्या सुवर्ण युगातील एक महत्त्वाचा खलनायक म्हणजे Jeevan . 24 ऑक्टोबर हा त्याचा जन्मदिवस. त्या निमित्ताने त्याच्या खलनायकीचा घेतलेला आढावा. Golden Era मधील हिंदी सिनेमाच्या खलनायकाच्या यादीत Pran ने नि:संशयपणे पहिला क्रमांक पटकावला असला तरी दुसऱ्या क्रमांकाचे दावेदार अनेक आहेत, त्यातील एक होते अभिनेता Jeevan यांचे! सिनेमाच्या सुवर्ण युगात घेतलेला त्यांनी खलनायकाच्या व्यक्तिरेखेचा वसा थेट Amitabh Bachchan युगापर्यंत चालविला, ज्याची सुरुवात त्यांच्या लहानपणापासूनच एका खडतर प्रवासाने झाली होती. (Jeevan) पृथ्वीवरील नंदनवनात म्हणजेच काश्मीरमध्ये जीवनाचा जन्म २४ ऑक्टोबर १९१५ रोजी एका भल्या मोठ्या कुटुंबात झाला, जिथे त्यांना सख्खे-सावत्र मिळून २४ भावंडे होती आणि लहान वयातच ते पोरके झाले, ज्यामुळे आयुष्याचे वास्तव त्यांना लवकर समजले. लाहोरला शालेय शिक्षण घेतल्यावर वयाच्या १८ व्या वर्षी खिशात अवघे २६ रुपये घेऊन ते मुंबईत सिनेमाची स्वप्ने घेऊन आले, पण इथे त्यांना सुरुवातीला मोठा संघर्ष करावा लागला आणि Mohan Sinha यांच्या स्टुडिओत ते ‘ Reflector Boy ‘ म्हणून रुजू झाले, जिथे त्यांच...
Post a Comment
Read more

Dilip Kumar : दिलीप कुमारची फसलेली तिहेरी भूमिका

Image
  Dilip Kumar अभिनयाचे विद्यापीठ आहे, भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासातील अभिनयाचा एक मापदंड आहे, एक मानदंड आहे, एक सर्वोच्च स्थान आहे, रुपेरी पडद्यावरील त्यांचा एकूणच वावर, व्यक्तिरेखेशी एकरूप होणं हे पाहूनही ‘अभिनय म्हणजे काय असतं’ हे शिकता येईल असे अतिशय आदराने सांगता येत. असं सगळं असलं तरी त्यांनी भूमिका साकारलेला एखादा चित्रपट पुरता फसतोदेखील आणि या चित्रपटात त्यांनी का बरे भूमिका स्वीकारली असा प्रश्न पडतो. असाच एक चित्रपट Musheer Riaz निर्मित आणि Asit Sen दिग्दर्शित Bairaag . हा चित्रपट मुंबईत २२ ऑक्टोबर १९७६ रोजी प्रदर्शित झाला. मेन थिएटर गंगा. या चित्रपटाच्या प्रदर्शनास पन्नास वर्षे पूर्ण होत आहेत. (Dilip Kumar) या चित्रपटात Dilip Kumar यांची चक्क तिहेरी भूमिका आहे. Tapi Chanakya दिग्दर्शित Ram Aur Shyam (१९६७) मधील भित्रा राम आणि बिनधास्त बेधडक श्याम अशा दुहेरी भूमिकेला टाळ्या शिट्ट्यांनी पब्लिकचा जबरदस्त रिस्पॉन्स मिळाल्याने आता दुहेरी नव्हे तर तिहेरी भूमिका साकारुयात असा व्यावहारिक दृष्टिकोनातून विचार करत Bairaag बनला असावा. कैलाशनाथ हे पिता आणि त्यांची लहानपणी हर...
Post a Comment
Read more

Vande Mataram : राष्ट्रप्रेमाचा हुंकार आणि लता-हेमंतदांच्या स्वर यात्रेचा सुवर्णयोग

Image
  भारतीय स्वातंत्र्य लढ्याच्या इतिहासात आणि प्रत्येक भारतीयाच्या मनात Vande Mataram या शब्दांना जे स्थान आहे, ते केवळ अतुलनीय आहे आणि याच गीताचा चित्रपटसृष्टीतील एक अत्यंत गौरवशाली प्रवास १९५२ सालच्या Anand Math या चित्रपटातून उलगडला गेला. आनंद मठ हा चित्रपट म्हणजे केवळ एक ऐतिहासिक कलाकृती नसून तो Bankim Chandra Chattopadhyay यांनी १८८२ मध्ये लिहिलेल्या अजरामर बंगाली कादंबरीचा पडद्यावरील एक प्रभावी आविष्कार आहे, ज्याचे दिग्दर्शन Hemen Gupta यांनी अतिशय अभ्यासपूर्ण पद्धतीने केले होते. (Vande Mataram) १८ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात बंगालमध्ये इंग्रजी सत्तेविरूद्ध पुकारलेल्या संन्यासी बंडाच्या दाहक आणि प्रेरणादायी घटनांवर आधारित असलेल्या या चित्रपटाने भारतीयांच्या मनात राष्ट्र भक्तीची ज्योत पुन्हा एकदा प्रज्वलित केली. विशेष म्हणजे, २००३ मध्ये BBC World Service ने जगभरातील १६५ देशांमध्ये घेतलेल्या एका मोठ्या जनमत चाचणीत, बंकिमचंद्र चॅटर्जी यांनी लिहिलेले, Hemant Kumar यांनी संगीतबद्ध केलेले आणि गानकोकिळा Lata Mangeshkar यांनी आपल्या दैवी स्वरात गायलेले Vande Mataram हे गीत जगातील...
Post a Comment
Read more

Shantata! Court Chalu Aahe: The Mock Trial That Was Never a Game

  Vijay Tendulkar's Shantata! Court Chalu Aahe first came to the Marathi stage in 1967, and it is still counted among the landmarks of Marathi theatre. On the surface it begins lightly. A small amateur theatre group gathers for a rehearsal, and to pass the time, they stage a pretend court case. Then the game turns cruel. What is the play about? The "accused" in the mock trial is Leela Benare, an unmarried schoolteacher who is independent, cheerful and lives on her own terms. As the game goes on, the others accuse her of an immoral relationship and of killing an unborn child. What started as fun becomes a public tearing apart of her private life. Who are the people judging her? Kashinath Sawant, Balu Rokade, Sukhatme, Ponkshe, and Mr. and Mrs. Kashikar all look educated and respectable. Sukhatme, a lawyer, humiliates her in the name of law. Ponkshe, who thinks of himself as modern, turns out to be narrow-minded. The Kashikars hide their own disappointments by preaching mor...
Post a Comment
Read more

Anthony Gonsalves : हिंदी सिनेसंगीताचा पडद्यामागचा ‘शिरोमणी’

Image
  हिंदी सिनेसंगीताच्या सुवर्णयुगातील अवीट गाण्यांच्या यशाचे श्रेय नेहमी संगीतकारांच्या पदरात पडते. मात्र, या सुरावटींना प्रत्यक्षात उतरवणारे खरे हक्कदार, म्हणजेच पडद्यामागचे वादक आणि अरेंजर्स मात्र नेहमीच प्रसिद्धीच्या पल्याड राहिले. गोव्यातील ख्रिश्चन संगीतकारांपैकी Anthony Gonsalves (जन्म 12 जून 1927) यांना या सर्व वादकांचे शिरोमणी मानले जाते. अनेक अजरामर सुरावटींचे जनक असलेले Anthony आज काळाच्या पडद्याआड गेले असले, तरी त्यांनी सजवलेली गाणी आजही तो सुवर्णकाळ रसिकांच्या मनात जिवंत ठेवतात. चित्रपट बोलू लागल्यावर साहजिकच गाण्यांचे आगमन झाले. सुरुवातीला ध्वनिमुद्रणाच्या (Recording) मर्यादांमुळे मोजक्या वाद्यांसह गाणी रेकॉर्ड केली जात. प्ले-बॅकची सोय नसल्याने काम करणारे नट-नट्याच गात असत. गाण्यांमध्ये प्रामुख्याने हार्मोनियम, व्हायोलिन आणि तबला यांचाच वापर होई. Pankaj Mullick किंवा K. L. Saigal यांचा अपवाद वगळता, तत्कालीन बहुतांश गाणी रसिकांना केवळ सहन करावी लागत. १९४५ नंतर मात्र गाण्यांच्या या प्रवासाने एक सुरेल वळण घेतले. संगीतकार Anil Biswas यांनी वेगवेगळ्या वाद्यांचा मेळ घालत ...
Post a Comment
Read more