Posts

Parikshit Sahni : अभिनेता परीक्षितच्या आयुष्याला कलाटणी देणारा ‘तो’ रशियातील किस्सा!

Image
  माणसाच्या आयुष्यात कधी कधी अशा काही अकल्पित घटना घडतात की, ज्यामुळे त्याच्या संपूर्ण जीवनाची दिशा आणि दशा दोन्ही बदलून जाते. असाच काहीसा नाट्यमय आणि विचार करायला लावणारा प्रकार घडला होता हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अष्टपैलू अभिनेते  Parikshit Sahni  यांच्याबाबत. आज आपण  Parikshit Sahni  यांना भारतीय सिनेमातील एक अत्यंत सुसंस्कृत, ज्येष्ठ आणि प्रतिभावान अभिनेते म्हणून ओळखतो. पण जर ६० च्या दशकात रशियामध्ये त्यांची भारताचे तत्कालीन पंतप्रधान पंडित  Jawaharlal Nehru  यांच्याशी भेट झाली नसती, तर कदाचित ते कधीच भारतात परतले नसते आणि आपण एका उत्कृष्ट कलाकाराला मुकलो असतो. पंडित नेहरूंच्या त्या एका भेटीने आणि त्यांनी दिलेल्या डोसने परीक्षित यांच्या आयुष्यात आमूलाग्र बदल घडवून आणला. हा किस्सा स्वतः  Parikshit Sahni  यांनी अनेक मुलाखतींमध्ये आणि आपल्या पुस्तकात आवर्जून सांगितला आहे. (Parikshit Sahni) हा किस्सा समजून घेण्यासाठी आपल्याला थोडे भूतकाळात जावे लागेल.  Parikshit Sahni  हे भारतीय सिनेसृष्टीतील दंतकथा असलेले महान अभिनेते  Balraj Sah...

National Sports Day : राष्ट्रीय क्रीडा दिवस २९ ऑगस्ट

Image
चित्रपट आणि खेळ यांचेही एक वैशिष्ट्यपूर्ण आणि दीर्घकालीन बहुस्तरीय नातं आहे. कृष्ण धवल अर्थात  Black and White  चित्रपटाच्या काळापासून ते आहे. कधी गाण्याच्या रुपात ( Subodh Mukherjee  दिग्दर्शित १९५९ सालच्या  Love Marriage  या चित्रपटातील  Mala Sinha ला उद्देशून  Dev Anand  गातो,  Ek Nazar Mein Dil Bechara X Ho Gaya LBW ), कधी विशिष्ट कालखंडावरील चित्रपट ( Aamir Khan Productions चा  Ashutosh Gowariker  दिग्दर्शित  Lagaan  या चित्रपटात दीडशे वर्षांपूर्वी एका दूरवरच्या खेड्यात भुवनच्या नेतृत्वाखाली गावकऱ्यांनी चाणाक्ष, धूर्त, कावेबाज इंग्रजांविरुद्ध क्रिकेट खेळून सामना जिंकून आपला सातबारा माफ करुन घेतला). (National Sports Day) एका ऐतिहासिक विजयावरील चित्रपट (१९८३ साली इंग्लंडमधील लॉर्डस मैदानावर बलाढ्य अशा वेस्ट इंडिज संघावर भारतीय क्रिकेट संघाने विजय प्राप्त केला यावरचा  Kabir Khan  दिग्दर्शित  83  चित्रपट.  Ranveer Singh ने कपिल देव साकारण्यासाठी घेतलेली मेहनत पडदाभर दिसते. खुद्द कपिल देवने तर याच ...

Hrishikesh Mukherjee : ऋषिकेश मुखर्जी यांचा ‘आशीर्वाद’

Image
  काही चित्रपट जबरदस्त कथानक घेवून आलेले असतात. त्यातील कलावंतांचा अभिनय अतिशय वरच्या दर्जाचा असतो. एवढेच नाही तर आशा चित्रपटाला राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट सिनेमाचा पुरस्कार प्राप्त होतो पण व्यावसायिक पातळीवर या सिनेमाला अजिबात यश मिळत नाही.  (Hrishikesh Mukherjee) Hrishikesh Mukherjee  दिग्दर्शित  Aashirwad  हा 1968 साली प्रदर्शित झालेला सिनेमा याच कॅटेगिरीत मोडतो. ‘आशीर्वाद’ हा केवळ एक चित्रपट नसून, मानवी नात्यांच्या अथांग शोकांतिकेचे एका बापाच्या डोळ्यांतून टिपलेले अत्यंत तरल आणि हृदयद्रावक महाकाव्य आहे. ऋषिकेश मुखर्जी यांनी सरंजामशाहीची क्रूरता, सामाजिक विषमता आणि त्या सगळ्यात होरपळून निघणाऱ्या एका हळव्या कवी मनाच्या पित्याचे दुःख पडद्यावर असे काही साकारले आहे, की तो पाहताना प्रेक्षकांचे काळीज प्रत्येक दृश्यागणिक पिळवटून निघते. या चित्रपटाचा आत्मा पूर्णपणे  Ashok Kumar  यांच्या बहुरूपी, विलक्षण आणि मनाचा ठाव घेणाऱ्या अभिनयावर आणि  Vasant Desai  यांच्या संगीतावर आधारीत आहे. अशोक कुमार यांच्या स्वरातील  Rail Gaadi...

Nishani Dava Anghatha : विनोदाच्या माध्यमातून यंत्रणेवर सणसणीत टोला

Image
  मराठी साहित्यातील उत्तम कादंबऱ्यांवर आधारित चित्रपट जेव्हा रूपेरी पडद्यावर येतात, तेव्हा ते केवळ रंजन करत नाहीत, तर समाजाच्या व्यवस्थेवर टोकदार भाष्य करतात.  Dr. Ramesh Ingale Utradkar  लिखित  Nishani Dava Anghtha  या अत्यंत गाजलेल्या कादंबरीवर आधारित आणि ज्येष्ठ दिग्दर्शक  Purushottam Berde  यांनी दिग्दर्शित केलेला याच नावाचा बहुतारकांकित ( Multistarer ) चित्रपट २००९ मध्ये प्रेक्षकांच्या भेटीला आला होता. हा सिनेमा म्हणजे केवळ निखळ करमणूक नसून, सरकारी यंत्रणेतील ढिसाळपणा, कर्मचाऱ्यांची कामचुकार प्रवृत्ती आणि कागदोपत्री चालणाऱ्या योजनांच्या बट्ट्याबोळावर ओढलेला एक अत्यंत तिखट, विडंबनात्मक आणि उपहासात्मक आसूड आहे. (Nishani Dava Anghatha) या चित्रपटाचे सर्वात मोठे वेगळेपण त्याच्या मूळ कथानकात आणि मध्यवर्ती संकल्पनेत दडलेले आहे. सर्वसाधारणपणे भारतीय सिनेमात सरकारी योजनांचे उदात्तीकरण किंवा भावूक चित्रण केले जाते; परंतु या चित्रपटात दिग्दर्शकाने केंद्र सरकारच्या अत्यंत महत्त्वाकांक्षी अशा ‘प्रौढ साक्षरता अभियाना’चा (साक्षर भारत) ग्रामीण भागात कसा बट्ट्याब...