Naushad And Rafi: सुहानी रात ढल चुकी… एक अजरामर स्वर-प्रवास
भारतीय चित्रपट संगीताच्या सुवर्णयुगाचा इतिहास जेव्हा जेव्हा लिहिला जाईल, तेव्हा दोन नावांचा उल्लेख सुवर्ण अक्षरांनी करावा लागेल—संगीत मार्तंड Naushad Ali आणि स्वरसम्राट Mohammed Rafi. शास्त्रीय संगीताचा पाया, लोकसंगीताचा गोडवा आणि सिने-संगीताची गेयता यांचा सुरेख संगम घडवून आणणारे नौशाद आणि आपल्या स्वरांनी अवघ्या जगाला मोहिनी घालणारे रफी, ही जोडी म्हणजे भारतीय संगीताला लाभलेले एक लेणे आहे. योगायोगाची गोष्ट म्हणजे, या गुरु-शिष्यांचे जन्मदिनांकही एकापाठोपाठ येतात. २४ डिसेंबरला रफींचा वाढदिवस, तर २५ डिसेंबरला नौशाद साहेबांचा. निसर्गाची ही योजना जणू या दोन महान आत्म्यांनी एकत्र येऊन संगीताची सेवा करावी, यासाठीच होती. मोहम्मद रफी यांनी चित्रपट सृष्टीत पहिले गाणे संगीतकार Shyam Sundar यांच्याकडे गायले असले, तरी त्यांना खऱ्या अर्थाने पैलू पाडण्याचे काम नौशाद यांनी केले. १९४४ सालच्या Pehle Aap या चित्रपटात नौशाद यांनी रफींना प्रथम संधी दिली. यातील ‘हिंदोस्ताँ के हम हैं हिंदोस्ताँ हमारा’ या गाण्याचा किस्सा आजही तितकाच रंजक वाटतो. नौशाद यांना या गाण्यात केवळ आवाज नको होता, तर तो जोष आणि लष्क...