Posts

Vande Mataram : राष्ट्रप्रेमाचा हुंकार आणि लता-हेमंतदांच्या स्वर यात्रेचा सुवर्णयोग

Image
  भारतीय स्वातंत्र्य लढ्याच्या इतिहासात आणि प्रत्येक भारतीयाच्या मनात Vande Mataram या शब्दांना जे स्थान आहे, ते केवळ अतुलनीय आहे आणि याच गीताचा चित्रपटसृष्टीतील एक अत्यंत गौरवशाली प्रवास १९५२ सालच्या Anand Math या चित्रपटातून उलगडला गेला. आनंद मठ हा चित्रपट म्हणजे केवळ एक ऐतिहासिक कलाकृती नसून तो Bankim Chandra Chattopadhyay यांनी १८८२ मध्ये लिहिलेल्या अजरामर बंगाली कादंबरीचा पडद्यावरील एक प्रभावी आविष्कार आहे, ज्याचे दिग्दर्शन Hemen Gupta यांनी अतिशय अभ्यासपूर्ण पद्धतीने केले होते. (Vande Mataram) १८ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात बंगालमध्ये इंग्रजी सत्तेविरूद्ध पुकारलेल्या संन्यासी बंडाच्या दाहक आणि प्रेरणादायी घटनांवर आधारित असलेल्या या चित्रपटाने भारतीयांच्या मनात राष्ट्र भक्तीची ज्योत पुन्हा एकदा प्रज्वलित केली. विशेष म्हणजे, २००३ मध्ये BBC World Service ने जगभरातील १६५ देशांमध्ये घेतलेल्या एका मोठ्या जनमत चाचणीत, बंकिमचंद्र चॅटर्जी यांनी लिहिलेले, Hemant Kumar यांनी संगीतबद्ध केलेले आणि गानकोकिळा Lata Mangeshkar यांनी आपल्या दैवी स्वरात गायलेले Vande Mataram हे गीत जगातील...
Post a Comment
Read more

Shantata! Court Chalu Aahe: The Mock Trial That Was Never a Game

  Vijay Tendulkar's Shantata! Court Chalu Aahe first came to the Marathi stage in 1967, and it is still counted among the landmarks of Marathi theatre. On the surface it begins lightly. A small amateur theatre group gathers for a rehearsal, and to pass the time, they stage a pretend court case. Then the game turns cruel. What is the play about? The "accused" in the mock trial is Leela Benare, an unmarried schoolteacher who is independent, cheerful and lives on her own terms. As the game goes on, the others accuse her of an immoral relationship and of killing an unborn child. What started as fun becomes a public tearing apart of her private life. Who are the people judging her? Kashinath Sawant, Balu Rokade, Sukhatme, Ponkshe, and Mr. and Mrs. Kashikar all look educated and respectable. Sukhatme, a lawyer, humiliates her in the name of law. Ponkshe, who thinks of himself as modern, turns out to be narrow-minded. The Kashikars hide their own disappointments by preaching mor...
Post a Comment
Read more

Anthony Gonsalves : हिंदी सिनेसंगीताचा पडद्यामागचा ‘शिरोमणी’

Image
  हिंदी सिनेसंगीताच्या सुवर्णयुगातील अवीट गाण्यांच्या यशाचे श्रेय नेहमी संगीतकारांच्या पदरात पडते. मात्र, या सुरावटींना प्रत्यक्षात उतरवणारे खरे हक्कदार, म्हणजेच पडद्यामागचे वादक आणि अरेंजर्स मात्र नेहमीच प्रसिद्धीच्या पल्याड राहिले. गोव्यातील ख्रिश्चन संगीतकारांपैकी Anthony Gonsalves (जन्म 12 जून 1927) यांना या सर्व वादकांचे शिरोमणी मानले जाते. अनेक अजरामर सुरावटींचे जनक असलेले Anthony आज काळाच्या पडद्याआड गेले असले, तरी त्यांनी सजवलेली गाणी आजही तो सुवर्णकाळ रसिकांच्या मनात जिवंत ठेवतात. चित्रपट बोलू लागल्यावर साहजिकच गाण्यांचे आगमन झाले. सुरुवातीला ध्वनिमुद्रणाच्या (Recording) मर्यादांमुळे मोजक्या वाद्यांसह गाणी रेकॉर्ड केली जात. प्ले-बॅकची सोय नसल्याने काम करणारे नट-नट्याच गात असत. गाण्यांमध्ये प्रामुख्याने हार्मोनियम, व्हायोलिन आणि तबला यांचाच वापर होई. Pankaj Mullick किंवा K. L. Saigal यांचा अपवाद वगळता, तत्कालीन बहुतांश गाणी रसिकांना केवळ सहन करावी लागत. १९४५ नंतर मात्र गाण्यांच्या या प्रवासाने एक सुरेल वळण घेतले. संगीतकार Anil Biswas यांनी वेगवेगळ्या वाद्यांचा मेळ घालत ...
Post a Comment
Read more

DON : एका मृत मित्राचं थकीत कर्ज फेडण्यासाठी बनवला गेला!

Image
  एक असा सिनेमा ज्याने बॉलिवूडमध्ये Amitabh Bachchan यांचा Star​​dom चा पाया असा काही पक्का केला की, आज 48 वर्षांनंतरही त्या सिनेमाची जादू कायम आहे! पण मुळात हा चित्रपट नफ्यासाठी बनवलाच नव्हता. हा सिनेमा बनवला गेला होता एका मृत मित्राच्या कुटुंबाला आणि त्याच्या संपूर्ण कुटुंबाला कर्जाच्या दलदलीतून बाहेर काढण्यासाठी! तो सिनेमा म्हणजे 1978 मध्ये आलेला Don ! गोष्ट सुरू होते बॉलिवूडचे दिग्गज सिनेमॅटोग्राफर आणि प्रोड्युसर Nariman Irani यांच्यापासून. नरीमन यांनी Zindagi Zindagi नावाचा एक मोठा मल्टीस्टारर सिनेमा बनवला होता, ज्यात Sunil Dutt आणि Waheeda Rehman होते. पण दुर्दैवाने हा सिनेमा बॉक्स ऑफिसवर पार आपटला! नरीमन इराणी डोक्यापासून पायापर्यंत कर्जात बुडाले. त्या काळी त्यांच्यावर तब्बल 12 लाखांचं कर्ज झालं होतं. परिस्थिती इतकी वाईट झाली होती की, त्यांच्याकडे रोजच्या जेवणासाठी, घराचा खर्च चालवण्यासाठीसुद्धा पैसे उरले नव्हते! आपल्या जवळच्या मित्राची ही दयनीय अवस्था Amitabh Bachchan, Pran आणि दिग्दर्शक Chandra Barot यांच्याने बघवली नाही. त्या वेळी अमिताभ Majboor सिनेमाच्या शूटिंगद...
Post a Comment
Read more

Dada Kondke : हिंदी आणि गुजराती सिनेमातील आपले दादा कोंडके!

Image
  आपल्या अस्सल लोक भाषेतून आणि तिरकस संवादांतून उभ्या महाराष्ट्राला मनमुराद हसवत मनोरंजनाचा अस्सल बुस्टर डोस देणारे Dada Kondke यांनी १९७१ ते १९९६ या तब्बल पंचवीस वर्षांच्या सुवर्णकाळात चित्रपटसृष्टीत अभूतपूर्व अशी प्रचंड लोकप्रियता मिळवली होती. या दरम्यान दादा कोंडके यांनी स्वतः तब्बल पंधरा मराठी चित्रपट निर्माण केले तसेच Bhalji Pendharkar यांच्या Tambdi Maati आणि Ganimi Kawa या दोन चित्रपटातून सशक्त भूमिका साकारल्या. चार हिंदी चित्रपट केले तर दोन गुजराती चित्रपट करून आपल्या एकूण पंचवीस वर्षांच्या चित्रपट कारकिर्दीमध्ये दादा कोंडके यांनी अस्सल २५ चित्रपटातून आपल्या खास अभिनय शैलीची जादू दाखवली होती. (Dada Kondke) दादा कोंडके यांना सर्वसामान्य प्रेक्षकांची आणि पब्लिकची नाडी अगदी अचूकपणे जबरदस्त कळाली होती आणि म्हणूनच तथाकथित उच्चभ्रू समीक्षक आणि चित्रपट धुरीणांच्या नाकावर टिच्चून दादा कोंडके आपल्या प्रत्येक सिनेमाला घवघवीत यश मिळवून देत गेले. त्यांच्या सलग रौप्यमहोत्सवी चित्रपटांच्या यशाने त्यांचे नाव थेट Guinness Book मध्ये नोंदले गेले अशी एक लोणकढी थाप चित्रपट वर्तुळात कोणीतर...
Post a Comment
Read more