Posts

Cinema Cinema: ‘सिनेमा सिनेमा’ मनोरंजनाच्या चष्म्यातून पाहिलेला भारतीय चित्रपटसृष्टीचा देदीप्यमान इतिहास

Krishna Shah दिग्दर्शित १९८० मधील Cinema Cinema हा चित्रपट केवळ भारतीय चित्रपटसृष्टीचा इतिहास सांगणारा माहितीपट नाही, तर तो या देशाच्या संस्कृतीचे, भावनांचे आणि बदलत्या समाजाचे रुपेरी पडद्यावर उमटलेले प्रतिबिंब आहे, जे Hollywood आणि इतर जागतिक सिनेमाच्या तुलनेत भारतीय सिनेमाचे अनोखे वेगळेपण अत्यंत ठळकपणे या चित्रपटातून प्रकट करते. ऐंशीच्या दशकात जेव्हा बॉलीवूडमध्ये केवळ मारधाड आणि व्यावसायिक मसाला चित्रपटांचे राज्य होते, अशा काळात Krishna Shah यांनी अत्यंत धाडसी आणि कल्पक प्रयोग करत या चित्रपटाची निर्मिती केली, ज्याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची मांडणी ही केवळ जुन्या क्लिप्सची जोडणी नसून चित्रपटगृहातील प्रेक्षक, पडदा आणि पडद्यामागचे तंत्रज्ञ यांच्यातील भावनिक नाते जिवंत करणारा एक अनोखा सादरीकरणपट ठरला. या चित्रपटात Amitabh Bachchan , Dharmendra , Zeenat Aman आणि Hema Malini यांसारख्या दिग्गज कलाकारांनी केलेले सूत्रसंचालन आणि निवेदन चित्रपटाला एकीकडे प्रचंड स्टार व्हॅल्यू आणि ग्लॅमर मिळवून देते, तर दुसरीकडे त्या त्या काळातील आघाडीच्या स्टार्सच्या पाठींब्यामुळे या चित्रपटाला ...
Post a Comment
Read more

Dharmendra And Hema Malini : धर्मेंद्रच्या या गाण्यावर हेमा मालिनी जाम फिदा होती!

Dharmendra आणि Hema Malini म्हणजेच बॉलिवूडची एक अशी सदाबहार जोडी, जिने सत्तर आणि ऐंशीच्या दशकात रुपेरी पडद्यावर अक्षरशः राज्य केले. या रोमँटिक जोडीने आपल्या कारकिर्दीत तब्बल 25 चित्रपटांमध्ये एकत्र स्क्रीन शेअर केला होता आणि त्यापैकी निम्म्याहून अधिक सिनेमे बॉक्स ऑफिसवर ब्लॉकबस्टर ठरले. Sharafat , Tum Haseen Main Jawan , Naya Zamana , Raja Jani , Seeta Aur Geeta , Sholay , Pratigya आणि Charas अशा अनेक चित्रपटांचा यात समावेश होतो. पडद्यावर Dharmendra आणि Hema Malini यांची जोडी एकत्र दिसणार म्हटल्यावर सिनेमागृहांबाहेर प्रेक्षकांच्या लांबच लांब रांगा लागायच्या. त्यांच्यातील On-Screen Chemistry इतकी नैसर्गिक, उत्कट आणि जिवंत असायची की प्रेक्षक त्यात पूर्णपणे हरवून जायचे. चित्रपटांच्या सेटवर एकत्र काम करता करता या दोघांच्या खऱ्या आयुष्यातही प्रेमाचा अंकुर फुलत गेला आणि बॉलिवूडची सर्वात गाजलेली Real Life Love Story सुरू झाली. परंतु, या दोघांच्या प्रेमकथेची खरी सुरुवात Tum Haseen Main Jawan या त्यांच्या पहिल्या चित्रपटाच्याही आधी, धर्मेंद्र यांच्या एका अजरामर गाण्याने झाली होती हा इत...
Post a Comment
Read more

V. Shantaram : चित्रपती व्ही. शांताराम आणि पाकिस्तानी शायर कतील शिफई यांच्या ऐतिहासिक भेटीची सुवर्णगाथा!

भारतीय चित्रपटसृष्टी आणि ऊर्दू साहित्याचा इतिहास हा केवळ व्यावसायिक गणितांचा नसून, तो दोन देशांमधील संस्कृती, कला आणि मानवी भावनांना जोडणारा एक भक्कम पूल आहे. या पुलावरील सर्वात देखणे आणि डोळ्यांत आनंदाश्रू आणणारे एक पान म्हणजे भारतातील चित्रपट महर्षी, Rajkamal Kalamandir चे निर्माते-दिग्दर्शक चित्रपती V. Shantaram आणि Pakistan चे अत्यंत लोकप्रिय, ज्येष्ठ शायर व गीतकार Qateel Shifai यांच्यातील अभूतपूर्व भेट होय. कतील शिफई हे केवळ एक कवी नव्हते, तर ते मानवी मनाच्या कोमल भावना, प्रेम, विरह आणि सामाजिक जाणिवा अत्यंत सुगम, पण तितक्याच प्रभावी ऊर्दू आणि हिंदी शब्दांत मांडणारे साहित्याचे एक अथांग दालन होते. जगभरातील संगीत आणि साहित्यप्रेमींनी त्यांच्या लेखनावर भरभरून प्रेम केले आहे. त्यांनी लिहिलेली Mohe Aayi Na Jag Se Laaj, Ke Ghungroo Toot Gaye ही नृत्याधारित रचना आजही भारतीय शास्त्रीय आणि सुगम संगीताचा सर्वोच्च मानदंड मानली जाते. Qateel Shifai यांच्या साहित्याचे वैशिष्ट्य असे होते की, त्यांच्या लेखनात Punjab ची माती, ऊर्दूची नजाकत आणि जनसामान्यांच्या जगण्याचा संघर्ष अतिशय प्रामाणिकपणे...
Post a Comment
Read more

Hemant Kumar : ओढ मातृभूमीचा हेमंत कुमार यांच्या वेस्ट इंडीज दौऱ्या चा भावस्पर्शी किस्सा

१९६४ हे वर्ष भारतीय चित्रपट आणि संगीत जगतातील एक अत्यंत देदिप्यमान आणि तितकेच संवेदनशील व्यक्तिमत्त्व असलेल्या Hemant Kumar यांच्या आयुष्यात कमालीचे वादळी ठरत होते. याच काळात त्यांनी West Indies चा आपला पहिला मोठा आणि ऐतिहासिक परदेश दौरा आखला. वेस्ट इंडीज मध्ये जावून कार्यक्रम करणारे ते पहिले भारतीय कलावंत होते! या संगीतमय प्रवासात त्यांच्यासोबत त्यांची पत्नी Bela , त्यांचे निष्णात तबलावादक Pandit Sudarshan Adhikari आणि प्रतिभावान मॅन्डोलिन वादक Mahendra Bhavsar हे त्यांचे साऊंड ट्रॅक जिवंत करणारे मुख्य सहकारी होते. हा तो काळ होता जेव्हा हेमंत कुमार यांच्या Bees Saal Baad आणि Nagin यांसारख्या चित्रपटांमधील अजरामर गाण्यांनी संपूर्ण भारताला वेड लावले होते आणि त्यांच्या अथांग सुरांचे साम्राज्य देशभरात प्रस्थापित झाले होते. परंतु, दुसरीकडे व्यावसायिक गणिते काहीशी बिघडलेली होती; Kohraa या त्यांच्या महत्त्वाकांक्षी चित्रपटाला बॉक्स ऑफिसवर अपेक्षेप्रमाणे यश न मिळाल्यामुळे त्यांच्या कारकिर्दीत एक अतिशय कठीण आणि मानसिकदृष्ट्या आव्हानात्मक काळ सुरू झाला होता. अशा स्थितीत Hemant Kumar यांच...
Post a Comment
Read more

Rajesh Khanna : राजेश खन्नाचे पडद्यावर न आलेले चित्रपट

मी कायमच म्हणतोय, काही ना काही कारणास्तव पडद्यावर न आलेल्या चित्रपटांपैकी अर्धे चित्रपट जरी पूर्ण झाले असते तर चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासाने वेगळे वळण घेतले असते. प्रत्येक कलाकाराच्या प्रगती पुस्तकात असे निर्मितीच्या अधेमधे बंद पडलेले चित्रपट अनेक. त्यावर एकादे भरपूर माहिती आणि मनोरंजनाची छान खिचडी असलेले दुर्मिळ फोटोसहचे एखादं पुस्तक, शो, वेबसिरीज नक्कीच बनेल. Rajesh Khanna यांचे पडद्यावर न आलेले चित्रपट फारच कुतुहल वाढवणारे. Shakti Samanta दिग्दर्शित Aradhana (१९६९) प्रदर्शित व्हायच्या बरोब्बर एक महिना अगोदर Mohan Kumar दिग्दर्शित Prayaschit या नावाच्या राजेश खन्नाची भूमिका असलेल्या चित्रपटाचा मुहूर्त झाला, नायिका होती Sadhana . Aradhana , Do Raaste हे चित्रपट सुपर डुपर हिट‌ ठरले आणि Rajesh Khanna यांचा झंझावात सुरू झाला आणि राजेश खन्ना असा आणि इतका बिझी झाला की त्याच्याकडे Prayaschit या चित्रपटासाठी तारखाच नव्हत्या आणि त्यातच तो चित्रपट डब्यात गेला. …राजेश खन्ना जबरदस्त फाॅर्मात असताना साधना हिचे पती R. K. Nayyar यांनी त्याला Gurkha Jung Bahadur या चित्रपटात नायक म्हणून साईन...
Post a Comment
Read more

Film Center : चित्रपटसृष्टीच्या वाटचालीतील महत्वाचा स्पाॅट…

गिरगावात लहानाचा मोठा होताना ताडदेव परिसरात कधी जाणं झालं की एक इमारत कायमच आपल्या नावापासूनच लक्ष वेधून घेई, ती म्हणजे Film Center . नाव वाचताना कुतूहल निर्माण होई की, या फिल्म सेंटरमध्ये चित्रपटविषयक नेमकं काय काम चालत असेल? सर्वसामान्य माणसाला चित्रपटाची ओळख ही चित्रपट पाहणे या गोष्टीपासून होते. माझ्या पिढीने आपल्या पालकांचा हात धरुन एकपडदा चित्रपटगृह अर्थात Single Screen Theatres मध्ये चित्रपट पाहायला जायचं यापासून झाली. आमच्या Khotachi Wadi समोर असलेल्या Majestic चित्रपटगृहात साठच्या दशकाच्या उत्तरार्धात कृष्ण धवल अर्थात Black and White मराठी चित्रपट पाहून मला या पडद्यावरील गोष्टीत रमून जायच्या दृश्य माध्यमाची ओळख झाली. चित्रपटाची श्रेयनामावली वाचताना त्यात Natraj Studio , Mehboob Studio अशी अनेक चित्रपट स्टूडिओची नावे वाचता वाचता फिल्म सेंटर हेदेखील वाचत असे. चित्रपटाची श्रेयनामावली वाचताना या क्षेत्राची थोडी फार ओळख होते आणि व्याप्तीही समजते. पुढे हे क्षेत्र शक्य तितक्या प्रमाणात जाणून घेण्याचा जणू मी झपाटाच लावला. त्यात लहान मोठे चित्रपट चित्रीकरण स्टुडिओ, गीत संगीत ध्वनीमुद...
Post a Comment
Read more

Pran : भूमिकेशी प्रामाणिक निष्ठा जपणारे ‘प्राण’, जेव्हा शेर खानसाठी त्यांनी खान बादशाह नाकारला!

  जेव्हा Prakash Mehra यांनी Pran साहेबांना Zanjeer चित्रपटासाठी करारबद्ध केले, तेव्हा दिवंगत Manoj Kumar यांनीही त्यांच्या Shor चित्रपटाचे काम सुरू केले होते. शोरमध्ये Khan Badshah नावाचे एक पात्र होते, जे प्राण साहेबांनी साकारावे अशी मनोज कुमार यांची इच्छा होती. म्हणून एके दिवशी, ते त्या भूमिकेवर चर्चा करण्यासाठी प्राण साहेबांकडे आले. प्राण साहेबांनी त्यांचे म्हणणे पूर्णपणे ऐकले आणि मग अत्यंत नम्रपणे खान बादशाहची भूमिका साकारण्यास नकार दिला. प्राण साहेब मनोज कुमार यांना म्हणाले, “जर प्रकाश मेहरा यांनी जंजीर बनवण्याचा विचार सोडून दिला, तरच मी तुमच्या चित्रपटात काम करू शकेन. आणि ते कधीच होणार नाही.” तुम्हाला आश्चर्य वाटत असेल की Pran साहेबांना Manoj Kumar यांच्या Shor चित्रपटात काम का करायचे नव्हते. याचे कारण असे की, Zanjeer मधील Sher Khan आणि मनोज कुमार यांच्या शोरमधील Khan Badshah ही पात्रे जवळपास एकसारखीच, म्हणजे पठाणी बाज असलेली होती. एकाच वेळी दोन वेगवेगळ्या चित्रपटांमध्ये हुबेहूब एकच पात्र साकारणे प्राण साहेबांच्या व्यावसायिक प्रामाणिकतेला आणि कलेशी असलेल्या निष्ठेला योग्य ...
Post a Comment
Read more