Posts

The Play That Brought Ideas to the Marathi Stage: Tujhe Ahe Tujpashi at Nearly Seventy

  In 1957 the Marathi stage was dominated by sangeet natak, family melodrama and historical subjects. P. L. Deshpande wrote and directed a play with none of those, and it has not left the repertoire since. Two men who cannot agree Tujhe Ahe Tujpashi turns on Kakaji and Acharya. Kakaji is connected to an old princely household in Indore, comfortable, appreciative of good things, living by live and let live. Acharya is his opposite: rigid, austere, an extreme advocate of fasting and self denial. Two of Acharya's young students come into Kakaji's orbit and, having been suffocated by the discipline they grew up under, discover art, music and the idea that living happily is allowed. What made it new There is no accident and no invented family feud. The whole play is an intellectual argument between two ways of living, carried on lightly. That is why it is credited with starting the theatre of ideas in Marathi. Its other weapon is language: Kakaji's Indore Marathi and Urdu shayar...

Musician Jaikishan : एस जे यांच्या रोमँटिक सूरांचा बादशहा!

Image
  १२ सप्टेंबर हा  Jaikishan Dayabhai Panchal  (१९२९-१९७१) यांचा स्मृतिदिन आहे. ते  Shankar-Jaikishan  या दिग्गज संगीतकार जोडीचा एक महत्त्वाचा भाग होते; या जोडीच्या संगीताने १९५० आणि १९६० च्या दशकात हिंदी चित्रपटसंगीताचे स्वरूपच बदलून टाकले. जरी ही जोडी नेहमीच एकच सर्जनशील घटक म्हणून वावरत असली, तरी संगीतकार, गायक आणि चित्रपट इतिहासकारांनी अनेकदा हे नमूद केले आहे की,  Jaikishan  यांच्याकडे रोमँटिक भाव, सुमधुर चाल आणि भावना व्यक्त करण्याची विलक्षण समज होती. त्यांच्या रचनांमध्ये भारतीय शास्त्रीय संगीताचा प्रभाव आणि पाश्चात्य वाद्यवृंदाची ( orchestration ) जोड असायची, ज्यामुळे अशी गाणी तयार होत जी एकाच वेळी अभिजात आणि सामान्य रसिकांनाही सहज भावणारी असत. (Musician Jaikishan) RK Films  च्या  Barsaat  (१९४९) या चित्रपटापासून  Shankar-Jaikishan  यांच्या कारकिर्दीची आणि त्याच बरोबर यशाची सुरुवात झाली. त्यांचे संगीत लवकरच हिंदी चित्रपटसंगीताच्या सुवर्णयुगाची ओळख बनले. जरी त्यांच्या प्रत्येक रचनेचे श्रेय स्वतंत्रपणे कोणाचे हे वेगळे करणे अ...

Sohni Mahiwal : भारत-सोव्हिएत युनियनचा संयुक्त सिनेमा

Image
  Sohni Mahiwal : भारत-सोव्हिएत युनियनचा संयुक्त सिनेमा १९८४ साली प्रदर्शित झालेल्या  Sohni Mahiwal  या चित्रपटाची निर्मिती आणि त्यामागील इतिहास रंजक आहे. पंजाबच्या लोकसाहित्यातील सोहनी आणि महिवाल यांची शोकांतिका जगातील प्रसिद्ध प्रेमकथांपैकी एक मानली जाते, ज्यामध्ये चिनाब नदीच्या काठावर फुललेले प्रेम आणि सामाजिक बंधनांमुळे झालेला त्याचा दुःखद अंत प्रेक्षकांच्या काळजाला स्पर्श करतो. या अजरामर कथेला भव्य आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पडद्यावर आणण्याचे श्रेय भारत आणि तत्कालीन सोव्हिएत युनियन (रशिया) यांच्यातील संयुक्त चित्रपट कराराला जाते. (Sohni Mahiwal) हा चित्रपट भारत-रशिया चित्रपट कराराअंतर्गत निर्मित झालेला दुसरा अत्यंत महत्त्वाचा प्रकल्प होता, ज्याची तांत्रिक आणि निर्मिती मूल्ये त्या काळाच्या मानाने प्रचंड मोठी होती. या भव्य चित्रपटाचे दिग्दर्शन विभागले गेले होते, ज्यामध्ये दिग्दर्शक Umesh Mehra यांनी हिंदी भाषेतील संपूर्ण जबाबदारी सांभाळली होती, तर रशियन दिग्दर्शक  Latif Faiziyev  यांनी रशियन आवृत्तीच्या दिग्दर्शनाची धुरा अत्यंत समर्थपणे वाहून चित्रपटाला जागतिक रू...