Sohni Mahiwal : भारत-सोव्हिएत युनियनचा संयुक्त सिनेमा

१९८४ साली प्रदर्शित झालेल्या Sohni Mahiwal या चित्रपटाची निर्मिती आणि त्यामागील इतिहास रंजक आहे. पंजाबच्या लोकसाहित्यातील सोहनी आणि महिवाल यांची शोकांतिका जगातील प्रसिद्ध प्रेमकथांपैकी एक मानली जाते, ज्यामध्ये चिनाब नदीच्या काठावर फुललेले प्रेम आणि सामाजिक बंधनांमुळे झालेला त्याचा दुःखद अंत प्रेक्षकांच्या काळजाला स्पर्श करतो. या अजरामर कथेला भव्य आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पडद्यावर आणण्याचे श्रेय भारत आणि तत्कालीन सोव्हिएत युनियन (रशिया) यांच्यातील संयुक्त चित्रपट कराराला जाते. (Sohni Mahiwal)

हा चित्रपट भारत-रशिया चित्रपट कराराअंतर्गत निर्मित झालेला दुसरा अत्यंत महत्त्वाचा प्रकल्प होता, ज्याची तांत्रिक आणि निर्मिती मूल्ये त्या काळाच्या मानाने प्रचंड मोठी होती. या भव्य चित्रपटाचे दिग्दर्शन विभागले गेले होते, ज्यामध्ये दिग्दर्शक Umesh Mehra यांनी हिंदी भाषेतील संपूर्ण जबाबदारी सांभाळली होती, तर रशियन दिग्दर्शक Latif Faiziyev यांनी रशियन आवृत्तीच्या दिग्दर्शनाची धुरा अत्यंत समर्थपणे वाहून चित्रपटाला जागतिक रूप दिले होते. या ऐतिहासिक चित्रपटाच्या निर्मितीची सुरुवात अत्यंत नाट्यमय घडामोडींनी झाली होती, कारण सुरुवातीला मुख्य भूमिकेसाठी ज्या कलाकारांची निवड केली जाणार होती, ती परिस्थिती नंतर पूर्णपणे बदलली. चित्रपट जेव्हा कागदावर होता, तेव्हा महिवालच्या मुख्य भूमिकेसाठी Kumar Gaurav यांचे नाव निश्चित मानले जात होते. Love Story हा चित्रपट आधीच बॉक्स ऑफिसवर ब्लॉकबस्टर ठरला होता आणि संपूर्ण देशात त्यांची प्रचंड क्रेझ निर्माण झाली होती. त्या काळात त्यांच्या संपूर्ण कारकिर्दीचे आणि व्यावसायिक व्यवहारांचे दिग्दर्शन त्यांचे वडील Rajendra Kumar करत होते, जे स्वतः हिंदी चित्रपटसृष्टीत ज्युबिली कुमार म्हणून प्रसिद्ध होते आणि त्यांचे चित्रपटसृष्टीतील वजन प्रचंड मोठे होते. असे म्हटले जाते की, जेव्हा Rajendra Kumar यांनी हा भारत-रशिया संयुक्त प्रकल्प किती भव्य आहे आणि त्याचे बजेट किती मोठे आहे हे पाहिले, तेव्हा त्यांनी दिग्दर्शक Umesh Mehra आणि निर्मात्यांकडे Kumar Gaurav यांच्या मानधनापोटी अत्यंत अवाजवी आणि मोठ्या रकमेची मागणी केली. ही रक्कम बजेटच्या कक्षेबाहेर असल्याने निर्मात्यांना Rajendra Kumar यांच्या अटी मान्य करणे शक्य झाले नाही आणि परिणामी, Kumar Gaurav यांना एका अत्यंत प्रतिष्ठित आणि भव्य आंतरराष्ट्रीय चित्रपटातून हात धुवावा लागला. (Sohni Mahiwal)

Kumar Gaurav यांच्या गच्छंतीनंतर Umesh Mehra यांनी कपूर खानदानाचा वारसदार आणि शोमन राज कपूर यांचा धाकटा मुलगा Rajiv Kapoor याला या भूमिकेत घेण्याचा गांभीर्याने विचार केला होता, परंतु दुर्दैवाने Rajiv Kapoor यांनी आधीच आपल्या वडिलांच्या Ram Teri Ganga Maili या महत्त्वाकांक्षी चित्रपटासाठी आपल्या सर्व तारखा बुक करून ठेवल्या होत्या, ज्यामुळे त्यांच्याकडे या भव्य प्रकल्पासाठी वेळच शिल्लक नव्हता. अशा कोंडीच्या परिस्थितीत जेव्हा बॉलिवूडचे ही-मॅन Dharmendra यांना या चित्रपटाची संपूर्ण कथा आणि पात्ररचना सांगण्यात आली, तेव्हा त्यांनी कोणतीही वेळ न घालवता महिवालच्या भूमिकेसाठी आपला मोठा मुलगा Sunny Deol याचे नाव सुचवले. Sunny Deol ने जेव्हा ही भावनिक आणि शौर्याने भरलेली कथा ऐकली, तेव्हा त्याला ते महिवालचे पात्र मनापासून आवडले आणि त्याने तत्काळ या भूमिकेसाठी आपली होकार दर्शवला, ज्यामुळे या भव्य आंतरराष्ट्रीय चित्रपटाला त्याचा खरा महिवाल मिळाला. (Sohni Mahiwal)

या चित्रपटाच्या निर्मितीचा इतिहास पाहता, या कथेवर चित्रपट बनवण्याचा प्रयत्न बॉलिवूडमध्ये नवीन नव्हता, तर यापूर्वी काही वर्षांपूर्वी बॉलिवूडचे पहिले सुपरस्टार Rajesh Khanna यांच्यासोबतही Sohni Mahiwal नावाच्या चित्रपटाच्या निर्मितीला सुरुवात झाली होती. ही जुनी गोष्ट सुद्धा प्रचंड रंजक आहे, कारण बॉलिवूडचे दिग्गज चित्रपट निर्माते B. R. Chopra हे त्यांच्या Karma या चित्रपटाच्या चित्रीकरणासाठी पंजाबच्या दौऱ्यावर होते. पंजाबच्या मातीत फिरत असताना त्यांना तिथल्या लोककथांनी भुरळ घातली आणि तिथल्या स्थानिक कलाकारांशी चर्चा करताना त्यांना Sohni Mahiwalच्या अमर कथेवर आधारित एक भव्य पंजाबी आणि हिंदी चित्रपट बनवण्याची उत्कृष्ट कल्पना सुचली. पंजाबच्या भूमीवरून मुंबईत परत आल्यानंतर जेव्हा त्यांनी ही संपूर्ण संकल्पना आणि कथा सुपरस्टार Rajesh Khanna यांना ऐकवली, तेव्हा चित्रपटसृष्टीतील रोमान्टिसिझमचे राजकुमार म्हणून ओळखले जाणारे Rajesh Khanna अत्यंत आनंदित झाले. Rajesh Khanna हे त्यांच्या कारकिर्दीत अशाच एका अत्यंत तीव्र, भावनिक आणि रोमँटिक कथेची आतुरतेने वाट पाहत होते, ज्यामुळे त्यांनी लगेचच या चित्रपटाला होकार दिला. (Sohni Mahiwal)

नायक निश्चित झाल्यावर मुख्य नायिकेच्या शोधात असलेल्या B. R. Chopra यांनी तातडीने अभिनेत्री Neetu Singh यांना फोन करून कथेची रूपरेषा सांगितली आणि Neetu Singh यांनीही या भूमिकेचे महत्त्व ओळखून चित्रपटाला लगेचच संमती दिली. B. R. Chopra यांनी अत्यंत वेगाने हालचाली करत पुढच्या अवघ्या दोन-तीन दिवसांतच Rajesh Khanna आणि Neetu Singh यांना घेऊन Sohni Mahiwal हा भव्य चित्रपट बनवण्याची अधिकृत घोषणा करून चित्रपटसृष्टीत खळबळ उडवून दिली. या चित्रपटाचे महत्त्व इतके मोठे होते की, त्यांनी पंजाबचे तत्कालीन मुख्यमंत्री ज्ञानी झैल सिंग (जे नंतर भारताचे राष्ट्रपती झाले) यांना प्रमुख पाहुणे म्हणून आमंत्रित केले आणि त्यांच्याच हस्ते चित्रपटाचा मुहूर्त अत्यंत थाटामाटात साजरा करून मुहूर्ताचे चित्रीकरण पूर्ण केले. मात्र, हा मुहूर्त झाल्यानंतर B. R. Chopra यांना मुंबईला परतावे लागले, कारण त्यांच्या स्वतःच्या Karm या चित्रपटाच्या प्रदर्शनाचे काम अंतिम टप्प्यात आले होते आणि ते त्यात पूर्णपणे व्यस्त झाले. दुर्दैवाने, जेव्हा Karm चित्रपट चित्रपटगृहात प्रदर्शित झाला, तेव्हा त्याला व्यावसायिक अपयशाचा सामना करावा लागला. या आर्थिक फटक्यामुळे B. R. Chopra यांनी Rajesh Khanna अभिनीत Sohni Mahiwal हा अत्यंत महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प पुढे न नेण्याचा निर्णय घेतला आणि हा चित्रपट कायमचा रद्द करण्यात आला. (Sohni Mahiwal)

१९८४ च्या या चित्रपटात Poonam Dhillonला सोहनीच्या भूमिकेसाठी तयार करणे हे दिग्दर्शक Umesh Mehra यांच्यासाठी अजिबात सोपे नव्हते. जेव्हा Umesh Mehra यांनी सुरुवातीला Poonam Dhillonला या चित्रपटाची कथा ऐकवली, तेव्हा घाईघाईत ते कथानकातील सोहनीच्या पात्राची खोली आणि तिच्या महत्त्वाच्या दृश्यांचे सविस्तर वर्णन करायला विसरले होते. संपूर्ण कथा ऐकल्यानंतर Poonam Dhillonचा असा गैरसमज झाला की हा चित्रपट पूर्णपणे केवळ महिवालच्या पात्राभोवती फिरणारा आहे, तो पुरुषप्रधान आहे आणि त्यात सोहनीच्या पात्राला फारसा वाव किंवा सहभाग नाही. या कारणामुळे तिने सुरुवातीला चित्रपट नाकारण्याचा विचार केला होता, परंतु Umesh Mehra यांनी तिची अडचण ओळखून तिला पुन्हा एकदा अत्यंत शांतपणे समजावून सांगितले, तिची समजूत घातली, कथेतील सोहनीचे महत्त्व अधोरेखित केले आणि अखेर तिला या ऐतिहासिक भूमिकेसाठी तयार केले. (Sohni Mahiwal)

या चित्रपटाचा एक खूप मोठा आणि महत्त्वाचा भाग तत्कालीन सोव्हिएत युनियन म्हणजेच रशियामध्ये अत्यंत प्रतिकूल हवामानात चित्रित करण्यात आला होता. ज्या वेळी Sunny Deol आणि Poonam Dhillon या चित्रपटाच्या चित्रीकरणासाठी रशियाच्या दुर्गम भागात व्यस्त होते, अगदी त्याच वेळी Sunny Deolचा अभिनेता म्हणून पहिला पदार्पणाचा चित्रपट असलेला Betaab भारतात प्रदर्शित झाला होता. हा तो काळ होता जेव्हा इंटरनेट, मोबाईल फोन किंवा सोशल मीडियाचे कोणतेही अस्तित्व नव्हते. जगभरात संपर्कासाठी केवळ लँडलाईन टेलिफोन हाच एकमेव पर्याय उपलब्ध होता. भारतात आपल्या पहिल्याच चित्रपटाची काय प्रतिक्रिया उमटत आहे, हे जाणून घेण्यासाठी रशियात असलेला Sunny Deol अत्यंत व्याकुळ झाला होता. तो तिथल्या स्थानिक टेलिफोन एक्सचेंजमधून मुंबईसाठी अनेक ट्रंक कॉल बुक करायचा, पण तांत्रिक अडचणींमुळे मुंबईशी संपर्क होऊ न शकल्याने त्याचे संपूर्ण दिवस टेलिफोनच्या डब्यापाशी वाट पाहण्यात वाया जायचे. (Sohni Mahiwal)

या चित्रपटात केवळ Sunny Deol आणि Poonam Dhillonच नव्हते, तर बॉलिवूडची ग्लॅमरस क्वीन Zeenat Amanनेही एक अत्यंत महत्त्वाची आणि प्रभावी भूमिका साकारली होती. Zeenat Amanची पार्श्वभूमी पाहिली तर ती भोपाळ संस्थानातील प्रसिद्ध लेखक अमानुल्ला खान यांची कन्या होती, तर Zeenatची आई ही एका मराठी कुटुंबातील होती. अमानुल्ला खान हे भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासातील Mughal-e-Azam आणि Pakeezah यांसारख्या अजरामर चित्रपटांच्या पटकथा आणि संवाद लेखन टीमचा एक मुख्य भाग होते आणि ते चित्रपटाच्या श्रेयनामावलीत (क्रेडिट्समध्ये) आपले नाव नेहमी केवळ अमन असे लिहीत असत. वडिलांच्या याच टोपणनावावरून Zeenatने आपल्या नावापुढे अमन हे आडनाव लावायला सुरुवात केली होती.

विशेष म्हणजे, जेव्हा Umesh Mehra यांनी Sohni Mahiwal या चित्रपटाच्या निर्मितीला अधिकृतपणे सुरुवात केली, तेव्हा मूळ पटकथेत Zeenat Amanसाठी कोणतीही भूमिका लिहिलेली नव्हती. मात्र, यापूर्वी भारत आणि रशियाचा पहिला संयुक्त उपक्रम असलेला Alibaba Aur 40 Chor हा चित्रपट रशियामध्ये प्रचंड ब्लॉकबस्टर ठरला होता आणि त्या चित्रपटातील Zeenat Amanच्या भूमिकेला आणि तिच्या सौंदर्याला रशियन प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले होते. रशियन वितरकांचा असा ठाम विश्वास होता की जर Zeenat Aman या नवीन चित्रपटातही असेल, तर तिच्या लोकप्रियतेमुळे रशियामध्ये हा चित्रपट पाहण्यासाठी आणखी लाखो प्रेक्षक चित्रपटगृहांकडे आकर्षित होतील. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील हे व्यावसायिक गणित ओळखून निर्मात्यांनी खास Zeenat Amanसाठी चित्रपटात एक नवीन पात्र तयार केले. (Sohni Mahiwal)

या चित्रपटाच्या चित्रीकरणादरम्यानच Zeenat Amanच्या वैयक्तिक आयुष्याला एक नवीन कलाटणी मिळाली, कारण रशियातील शेड्युल दरम्यान तिची भेट बॉलिवूडमधील एक उदयोन्मुख अभिनेता Mazhar Khanशी झाली. Mazhar Khan या चित्रपटात एका महत्त्वाच्या भूमिकेत होता. चित्रीकरणाच्या प्रदीर्घ काळात त्यांच्यात मैत्री झाली आणि या मैत्रीचे रूपांतर नंतर एका उत्कट प्रेमप्रकरणात झाले. Zeenat Amanच्या आयुष्यात त्या वेळी अनेक वैयक्तिक वादळे आणि मानसिक त्रास सुरू होते, ज्यामुळे आपल्या आयुष्यातील या सर्व त्रासांपासून सुटका मिळवण्यासाठी तिने Mazhar Khanशी लग्न करण्याचा निर्णय घेतला. Sohni Mahiwal या चित्रपटाची स्टारकास्ट अत्यंत तगडी होती, ज्यामध्ये हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वात लोकप्रिय आणि दिग्गज खलनायकांपैकी एक मानल्या जाणाऱ्या अभिनेता Pran यांनी सोहनीचे वडील तुल्ला यांची भूमिका साकारली होती. Pran यांनी साकारलेले हे पात्र नेहमीच्या बॉलिवूड चित्रपटांमधील कपटी खलनायकासारखे पूर्णपणे नकारात्मक नव्हते, तर ते आपल्या मुलीवरील अथांग प्रेम आणि समाजाच्या कठोर परंपरा, जात-पात व इभ्रत यांच्यात अडकलेल्या एका हतबल आणि असहाय वडिलांचे अत्यंत संवेदनशील चित्रण होते. Pran यांनी आपल्या नेहमीच्या धाटणीपेक्षा वेगळा, अत्यंत संयमित अभिनय, गंभीर संवादफेक आणि प्रभावी देहबोलीच्या जोडीने तुल्लाचा आंतरिक भावनिक संघर्ष, त्याची घुसमट आणि सामाजिक दबावामुळे झालेली त्याची लाचारी पडद्यावर अत्यंत प्रभावीपणे जिवंत केली. Pran यांच्या या उत्कृष्ट अभिनयामुळे हे पात्र केवळ एका कठोर वडिलांचे चित्रण ठरत नाही, तर प्रेमापेक्षा घराण्याची प्रतिष्ठा, खोटी शान आणि जुनाट परंपरेला प्राधान्य देणाऱ्या तत्कालीन क्रूर सामाजिक व्यवस्थेचे ते एक जिवंत प्रतीक बनते. (Sohni Mahiwal)

Pran यांच्या अष्टपैलू अभिनयाच्या पावलावर पाऊल ठेवत, बॉलिवूडमध्ये नवीन ओळख निर्माण करू पाहणाऱ्या अभिनेता Gulshan Groverने या चित्रपटात नूर नावाच्या एका दुष्ट पात्राची भूमिका साकारली आहे. जरी ही भूमिका Gulshan Groverच्या संपूर्ण कारकिर्दीतील सर्वात मोठी किंवा मुख्य भूमिका नसली, तरीही नूरच्या पात्रातील त्याची विशिष्ट अभिनय तीव्रता, क्रूर डोळे आणि पडद्यावरील त्याची जबरदस्त उपस्थिती त्याच्यातील अफाट क्षमतेची स्पष्टपणे जाणीव करून देते. १९८० च्या काळात, जेव्हा Gulshan Grover हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे स्थान निर्माण करण्यासाठी संघर्ष करत होता, तेव्हा या चित्रपटातील त्याच्या छोट्या पण प्रभावी नकारात्मक अभिनयाने हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वात लोकप्रिय आणि बॅड मॅन म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भावी खलनायकाचा स्पष्ट संकेत दिला होता.

तांत्रिक आणि निर्मितीच्या दृष्टिकोनातून विचार केला, तर Sohni Mahiwal हा चित्रपट १९८० च्या दशकातील भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासातील सर्वात भव्य आणि आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या चित्रपटांपैकी एक मानला जातो. भारत आणि तत्कालीन सोव्हिएत युनियन (रशिया) यांची संयुक्त निर्मिती असल्याने, या चित्रपटाला रशियन सरकारकडून प्रचंड मोठे तांत्रिक सहकार्य मिळाले होते, ज्यामुळे चित्रपटात अतिशय विस्तीर्ण आणि नयनरम्य लोकेशन्स, उत्कृष्ट निर्मिती रचना आणि एक भव्य आंतरराष्ट्रीय कॅनव्हास पाहायला मिळाला. चित्रपटाचे रशियन छायाचित्रकार Abduliev Duran आणि भारतीय छायाचित्रकार S. Pappu यांनी मिळून पंजाबची जीवनवाहिनी मानली जाणारी चिनाब नदी, पंजाबचा सुंदर नैसर्गिक परिसर आणि रशियातील भव्य निसर्गरम्यता एका अत्यंत मनमोहक आणि विस्तीर्ण सिनेमास्कोप फॉरमॅटमध्ये आपल्या कॅमेऱ्यात कैद केली, ज्यामुळे या ऐतिहासिक प्रेमकथेचा रोमँटिक आणि दुःखद प्रभाव प्रेक्षकांच्या मनावर अधिकच तीव्रतेने कोरला गेला. या भव्य दृश्यांना संकलित करण्याचे कठीण काम ज्येष्ठ संपादक M. S. Shinde यांनी केले, ज्यांनी जवळपास अडीच तासांच्या या प्रदीर्घ चित्रपटात सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत कुठेही खिळ ढीली पडू न देता एक स्थिर आणि खिळवून ठेवणारी गती राखली. (Sohni Mahiwal)

या चित्रपटात संगीतकार Anu Malik यांनी दिलेले सुमधुर संगीत होते. Anu Malik यांनी या चित्रपटाच्या माध्यमातून आपल्या संगीत कारकिर्दीतील सर्वोत्कृष्ट काम केले, ज्यातील प्रत्येक गाणे सुपरहिट ठरले. या चित्रपटातील Sohni Chenab De Kinare हे गाणे तर भारतीय संगीत क्षेत्राच्या इतिहासात मैलाचा दगड ठरले. हे गाणे ऐकताना असे जाणवते की महान गीतकार Anand Bakshi यांनी हे गाणे केवळ शब्दांनी नाही तर आपल्या संपूर्ण आत्म्याने आणि मनापासून लिहिले आहे. Anu Malik यांनीही या गाण्याला अस्सल पंजाबी लोकसंगीताचा धागा पकडून अत्यंत अप्रतिम धाटणीचे संगीतबद्ध केले आणि या उत्कृष्ट संगीताच्या माध्यमातून त्यांनी आपले वडील, जुने दिग्गज संगीतकार Sardar Malik यांचा खऱ्या अर्थाने सन्मान केला. या गाण्याची अंतिम चाल पूर्णपणे तयार झाल्यावर, त्या काळातील प्रथेप्रमाणे बॉलिवूडची गानकोकिळा Asha Bhosle यांना हे मुख्य गाणे रेकॉर्ड करण्यासाठी स्टुडिओमध्ये आमंत्रित करण्यात आले. गाण्याचा अचूक भाव आणि संगीताची लय Asha Bhosle यांना नीट समजावी, म्हणून Anu Malik यांनी त्यांना एक स्क्रॅच म्हणजेच एका नवोदित गायिकेच्या आवाजातील प्राथमिक कच्चे रेकॉर्डिंग ऐकण्यासाठी दिले, जेणेकरून Asha Bhosle ते ऐकून त्यावर आपले अंतिम डबिंग करू शकतील. Asha Bhosle यांनी हेडफोन लावून जेव्हा त्या कच्च्या गाण्याची पहिली ओळ ऐकली, तेव्हा त्यांनी अत्यंत भावूक होऊन आपले डोळे मिटून घेतले. संपूर्ण गाणे संपेपर्यंत त्या स्टुडिओमधील खुर्चीवर शांतपणे डोळे मिटून बसून राहिल्या. (Sohni Mahiwal)

Asha Bhosle यांच्या अशा शांत प्रतिसादाने स्टुडिओमध्ये उपस्थित असलेले तरुण संगीतकार Anu Malik प्रचंड चिंतेत पडले; त्यांच्या मनात शंका आली की आपल्या संगीताकडून काही मोठी चूक झाली आहे का? मात्र, तो संपूर्ण स्क्रॅच ट्रॅक ऐकल्यानंतर डोळे उघडून Asha Bhosle जे काही म्हणाल्या, ते भारतीय संगीतसृष्टीच्या इतिहासात नेहमीच उद्धृत केले जाईल. Asha Bhosle अत्यंत प्रामाणिकपणे Anu Malik यांना म्हणाल्या, “अनु, या चित्रपटाच्या मूळ साउंडट्रॅकमध्ये हे जे स्क्रॅच रेकॉर्डिंग आहे, तेच अंतिम गाणे म्हणून समाविष्ट करा. या मुलीने हे गाणे ज्या भावनेने आणि आत्म्याने गायले आहे, त्यापेक्षा जास्त चांगले गाणे गाणे माझ्यासाठीच काय, तर जगातील कोणत्याही गायिकेसाठी अत्यंत कठीण आहे.” (Sohni Mahiwal)

Asha Bhosle यांच्या या अद्भूत आणि उदार शिफारसीमुळे ते कच्चे स्क्रॅच केलेले गाणेच चित्रपटात अंतिम गाणे म्हणून वापरले गेले आणि या गाण्यासाठी त्या वेळच्या उदयोन्मुख गायिका Anupama Deshpande यांना सर्वोत्कृष्ट महिला गायिकेचा पहिला आणि अत्यंत मानाचा Filmfare Award मिळाला. Anu Malik यांच्या संगीताची जादू इथेच थांबली नाही, तर चित्रपटातील Bol Do Meethe Bol Soniye हे Asha Bhosle आणि Shabbir Kumar यांनी गायलेले रोमँटिक गाणेही देशोदेशी प्रचंड गाजले. Anu Malik यांच्या संगीताची ही जादू इतकी दीर्घायुषी ठरली आहे की, हे गाणे प्रदर्शित होऊन चार दशके उलटून गेल्यानंतरही ग्रामीण भारतात आणि पंजाबच्या खेड्यापाड्यात ते तितक्याच आवडीने ऐकले जाते. जरी हा भव्य चित्रपट भारतात बॉक्स ऑफिसवर अपेक्षेप्रमाणे व्यावसायिकदृष्ट्या प्रचंड यशस्वी ठरला नाही, तरीही सोव्हिएत युनियन म्हणजेच रशियामध्ये जेव्हा हा चित्रपट रशियन भाषेत डब करून प्रदर्शित झाला, तेव्हा त्याने यशाचे सर्व जुने रेकॉर्ड मोडीत काढले आणि रशियात हा चित्रपट प्रचंड व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी ठरला. (Sohni Mahiwal)

सोहनी-महिवाल या अमर आणि दुःखद लोककथेने भारतीय चित्रपटसृष्टीला नेहमीच भुरळ घातली आहे, ज्यामुळे या कथेवर वेगवेगळ्या कालखंडात अनेक चित्रपट बनवले गेले आहेत. या कथेवर सर्वात पहिला मूकपट आणि त्यानंतर बोलपटाच्या सुरुवातीच्या काळात चित्रपट बनवण्याचे प्रयोग झाले होते, परंतु या कथेला सर्वात मोठे यश लाभले ते १९४६ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या Sohni Mahiwal या चित्रपटाद्वारे. १९४६ च्या या ब्लॅक अँड व्हाईट क्लासिक चित्रपटाचे दिग्दर्शन Ishrat Sultana यांनी केले होते आणि यात नायक म्हणून Ishwarlal आणि नायिका म्हणून Begum Para यांनी मुख्य भूमिका साकारल्या होत्या, या चित्रपटाने संपूर्ण भारतात सोहनी-महिवालच्या कथेला घराघरात पोहोचवले होते. यानंतर या कथेची लोकप्रियता पाहून अवघ्या एका दशकानंतर, म्हणजे १९५८ मध्ये पुन्हा एकदा Sohni Mahiwal याच नावाने एक भव्य रंगीत चित्रपट पडद्यावर आला. १९५८ च्या या चित्रपटाचे दिग्दर्शन Raja Nawathe यांनी केले होते आणि यात बॉलिवूडचे दिग्गज अभिनेते Bharat Bhushan यांनी महिवालची तर अत्यंत सुंदर अभिनेत्री Nimmi यांनी सोहनीची भूमिका साकारली होती. या चित्रपटाला संगीत क्षेत्रातील दिग्गज संगीतकार Naushad यांचे अमर संगीत लाभले होते, ज्यातील गाणी आजही जुन्या गाण्यांच्या चाहत्यांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहेत. Bharat Bhushan यांच्या भावूक अभिनयाने आणि Nimmi यांच्या सौंदर्याने या चित्रपटाला एक वेगळी उंची मिळवून दिली होती. (Sohni Mahiwal)

This blog is originally published at Kalakruti Media -https://kalakrutimedia.com/sohni-mahiwal-a-joint-indo-soviet-film/